معصيت كرده ضرر كرده است ، در شامگاه بايد ديد نفس چه كرده ، اگر رنج برده ، بايد از اين شريك تشكر كرد ، و اگر ضرر كرده بايد با انجام نوافل و مستحبات و كارهاى خير آن را جبران كند . مرحوم كلينى در كافى از ابى الحسن الماضى ( يعنى امام هفتم ( عليه السلام ) ) نقل مىكند كه فرمودند : « ليس منّا مَنْ لم يحاسب نفسَه فى كلّ يوم فَانْ عمل حَسَناً استَزاد اللّه و انْ عمل سيّئا استَغْفر اللّه منه و تاب اليه » : « از ما نيست كسى كه هر روز نفس خود را محاسبه نكند ، اگر عمل نيكى انجام داده است از خداوند زيادى آن را خواهد و اگر گناه و كار بدى كرده در آن از خدا آمرزش خواهد و به سوى او بازگشت كند » . « 1 » از نفس خود آنچه را كه خداوند از تو محاسبه مىكند ، محاسبه كن ، در روايتى از رسول اكرم ( صلى الله عليه و آله ) آمده : « لا تزول قَدَما عبد يوم القيامة حتّى يُسْأل عن اربع : عن عمره فيما افناه و شَبابه فيما ابلاه و عن مالِه مِنْ اينَ كسبهُ و فيما انفَقَه و عن حُبّنا اهل البيت » : « قدمهاى بنده‌اى روز قيامت حركت نمىكند ، مگر اين كه از چهار چيز سؤال مىشود : از عمرش كه در چه چيزى فنا كرده و جوانيش كه در چه چيزى گذرانده و از مالش كه از كجا به دست آورده و در چه راه انفاق كرده و از دوستى ما اهل‌بيت » . « 2 » در روايتى از امام صادق ( عليه السلام ) نيز آمده كه در مواعظ لقمان به فرزندش آمده است كه : فرزندم ! فردا وقتى در برابر خداوند عزوجل قرار گرفتى ، از چهار چيز سؤال مىشوى : از جوانيت كه در چه راهى گذراندى ، و از عمرت كه در چه ضايع كردى ، و از مالت كه از چه و كجا به دست آوردى ، و در چه راه خرج كردى ، پس آماده براى

--> ( 1 ) . كافى ، جلد 2 ، صفحه 452 . با تغيير الفاظى در ميزان الحكمه ، جلد 2 ، صفحه 407 از بحار الانوار ، جلد 70 ، صفحه 72 نقل شده است . ( 2 ) . بحار الانوار ، جلد 7 ، صفحه 258 . .